New Ration Card Rule 2026 : રેશનકાર્ડ રદ થવાના નવા નિયમો 2026

રેશનકાર્ડ રદ થવાના સમાચાર (Ration Card Cancellation): કલ્પના કરો કે એક સવારે તમે રાશનની દુકાને પહોંચો અને ખબર પડે કે તમારું નામ યાદીમાંથી ગાયબ છે! શું તમને ખબર છે કે સરકાર હવે તે લોકોની શોધ કરી રહી છે જેઓ સમૃદ્ધ હોવા છતાં ગરીબોના હકનું અનાજ લઈ રહ્યા છે? જો તમારા ઘરના આંગણે ફોર વ્હીલર પાર્ક કરેલું છે, અથવા ઉનાળામાં તમે AC ની ઠંડીમાં સૂઈ રહ્યા છો, તો તૈયાર રહેજો. સરકારની નવી ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ હવે ડેટા માઇનિંગ અને ગ્રાઉન્ડ વેરિફિકેશન દ્વારા "અયોગ્ય" લાભાર્થીઓને શોધી કાઢીને તેમના કાર્ડ રદ કરવા જઈ રહી છે. આ માત્ર ચેતવણી નથી, પણ કાયદેસરની કાર્યવાહીની શરૂઆત છે!

ગુજરાતમાં રેશનકાર્ડ ધારકો માટે નવી માર્ગદર્શિકા 2026

ગુજરાત સરકારના અન્ન અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગે તાજેતરમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે રેશનકાર્ડ હવે માત્ર અનાજ મેળવવા માટેનું સાધન રહેશે, તેને રહેઠાણના પુરાવા તરીકે ગણી શકાશે નહીં. આ સિવાય, PM ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના (PMGKAY) હેઠળ મફત રાશન મેળવતા લોકો માટે પાત્રતાના માપદંડો વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યા છે.

તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ગુજરાતમાં છેલ્લા 6 વર્ષમાં 6.34 લાખથી વધુ રેશનકાર્ડ રદ કરવામાં આવ્યા છે. એકલા 2025 ના વર્ષમાં જ 69,000 થી વધુ કાર્ડ વિવિધ કારણોસર બંધ થયા છે. જો તમે પણ અયોગ્ય હોવા છતાં લાભ લો છો, તો હવે સમય આવી ગયો છે કે તમે જાતે જ કાર્ડ સરેન્ડર (Surrender) કરી દો.

કોના રેશનકાર્ડ રદ કરવામાં આવશે? (Ineligible List)

સરકારે રેશનકાર્ડ માટેના "Ineligible" અથવા અયોગ્ય લોકોની યાદી જાહેર કરી છે. જો તમારા પરિવારમાં નીચે મુજબની કોઈપણ સ્થિતિ હોય, તો તમે મફત રાશન માટે પાત્ર નથી:

• ચાર પૈડાવાળું વાહન: જે પરિવારો પાસે કાર, ટ્રેક્ટર કે અન્ય ફોર વ્હીલર છે.
• એર કંડિશનર (AC): જો તમારા ઘરમાં 5 KVA કે તેથી વધુ ક્ષમતાનું AC અથવા જનરેટર છે.
• આવકવેરાદાતા: જો પરિવારનો કોઈ પણ સભ્ય Income Tax ભરે છે.
• સરકારી કર્મચારી: જો પરિવારમાં કોઈ સભ્ય સરકારી નોકરીમાં હોય (વર્ગ-4 સિવાયના કિસ્સામાં).
• જમીન માલિકી: ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 5 એકરથી વધુ પિયત જમીન ધરાવતા પરિવારો.
• મકાન અને પ્લોટ: શહેરી વિસ્તારોમાં 100 ચોરસ મીટરથી વધુનો પ્લોટ કે તેના પર બનેલું પાકું મકાન.
• શસ્ત્ર લાયસન્સ: જે લોકો પાસે રિવોલ્વર કે અન્ય હથિયારના લાયસન્સ છે.

e-KYC કરાવવાની છેલ્લી તારીખ અને મહત્વ

સરકારે રેશનકાર્ડને આધાર કાર્ડ સાથે લિંક કરવા અને e-KYC પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે 31 ડિસેમ્બર 2024 ની ડેડલાઇન આપી હતી. જે લોકોએ હજુ સુધી આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ નથી કરી, તેમના કાર્ડ રદ થવાની પ્રક્રિયા 1 જાન્યુઆરી 2025 થી શરૂ થઈ ગઈ છે.

નોંધ: જો તમે સતત 6 મહિના સુધી રાશન લેતા નથી, તો પણ તમારું કાર્ડ 'Silent' અથવા 'Inactive' કરી દેવામાં આવશે.

રેશનકાર્ડ રદ થવાથી બચવા શું કરવું?

જો તમે પાત્ર છો છતાં તમારું કાર્ડ રદ થઈ ગયું હોય, અથવા તમે તમારી પાત્રતા સાબિત કરવા માંગતા હોવ, તો નીચે મુજબના ડગલાં ભરો:

પગલું	શું કરવું?
1	તમારા નજીકની વાજબી ભાવની દુકાન (FPS) પર જઈને e-KYC કરાવો.
2	આધાર કાર્ડ અને રેશનકાર્ડની નકલ Mamlatdar કચેરીએ જમા કરાવો.
3	જો ભૂલથી નામ કપાઈ ગયું હોય, તો 'Digital Gujarat' પોર્ટલ પર ઓનલાઇન ફરિયાદ કરો.

અયોગ્ય લોકો માટે રિકવરીના નિયમો

જો કોઈ વ્યક્તિ ખોટી માહિતી આપીને રેશનકાર્ડનો લાભ લે છે અને તપાસમાં પકડાય છે, તો સરકાર તેમની પાસેથી આજ સુધી લીધેલા રાશનની બજાર કિંમતે વસૂલાત (Recovery) કરી શકે છે. આ રિકવરી મોંઘી સાબિત થઈ શકે છે, તેથી જો તમે અયોગ્ય હોવ તો સમયસર કાર્ડ સરેન્ડર કરવું હિતાવહ છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ)

Q1: રેશનકાર્ડ સરેન્ડર કરવા માટે ક્યાં જવું?
A: તમે તમારા તાલુકાની મામલતદાર કચેરી અથવા જનસેવા કેન્દ્ર પર જઈને રેશનકાર્ડ રદ કરવા માટેની અરજી આપી શકો છો.

Q2: શું બે પૈડાવાળું વાહન (Bike) હોય તો કાર્ડ રદ થાય?
A: ના, સામાન્ય રીતે ટુ-વ્હીલર રાખનાર લોકોને રદ કરવામાં આવતા નથી, પરંતુ આવકની મર્યાદાનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.

Q3: e-KYC ઘરે બેઠા થઈ શકે?
A: હા, તમે 'Mera Ration' એપ અથવા ડિજિટલ ગુજરાતના પોર્ટલ દ્વારા કેટલીક વિગતો ચેક કરી શકો છો, પરંતુ બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન માટે રાશનની દુકાને જવું પડે છે.

અસ્વીકરણ (Disclaimer): આ માહિતી સરકારી જાહેરનામા અને વિવિધ સમાચાર સ્ત્રોતો પર આધારિત છે. લેટેસ્ટ અપડેટ માટે સત્તાવાર સરકારી વેબસાઇટ dcs-dof.gujarat.gov.in ની મુલાકાત લો.