દુબઈના રણની મધ્યમાં આકાશને આંબતી એક એવી ઈમારત ઉભી છે, જે માનવ ઈતિહાસના તમામ રેકોર્ડ તોડી નાખે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે 828 મીટરની આ આકાશી ઊંચાઈ પર જ્યારે પ્રચંડ પવન ફૂંકાય છે, ત્યારે આ બિલ્ડિંગ ધરાશાયી કેમ નથી થતી? એન્જિનિયરો સામે સૌથી મોટો સવાલ એ હતો કે રેતાળ જમીન પર આટલો મોટો વજન કેવી રીતે ટકાવી રાખવો? એક નાની ભૂલ અને હજારો લોકોના જીવ જોખમમાં મુકાઈ શકત. બુર્જ ખલિફાના નિર્માણ પાછળ એવી કેટલીક એન્જિનિયરિંગ ટ્રિક્સ અને રહસ્યો છુપાયેલા છે જે જાણીને તમારા રૂંવાડા ઉભા થઈ જશે. ચાલો જાણીએ આધુનિક કલાકારીના આ અદભુત ચમત્કારની અંદરની વાત.
બુર્જ ખલિફા: માત્ર બિલ્ડિંગ નહીં, એન્જિનિયરિંગનો ચમત્કાર
જ્યારે 2004માં Burj Khalifa નું કામ શરૂ થયું ત્યારે દુનિયાને લાગતું હતું કે આ અશક્ય છે. 163 માળની આ બિલ્ડિંગને બનાવવા માટે 12,000 થી વધુ કામદારોએ દિવસ-રાત એક કર્યા હતા. આ ઈમારતની ડિઝાઈન કુદરતમાંથી પ્રેરણા લઈને બનાવવામાં આવી છે. તેને 'હાઈમેનોકેલિસ' (Hymenocallis) નામના રણના ફૂલ જેવી દેખાતી ડિઝાઈનમાં ઢાળવામાં આવી છે, જે તેને પાયાથી મજબૂતી આપે છે.
1. પવન સામે લડવાની અનોખી ટેકનિક (Wind Engineering)
આટલી ઊંચાઈ પર પવનની ગતિ નીચે કરતા અનેકગણી વધારે હોય છે. જો બિલ્ડિંગ ચોરસ હોત, તો પવનના દબાણને કારણે તે તૂટી પડત. પરંતુ એન્જિનિયરોએ "Buttressed Core" સિસ્ટમનો ઉપયોગ કર્યો છે. બિલ્ડિંગની ડિઝાઈન એવી રીતે 'Y' આકારમાં રાખવામાં આવી છે કે પવન તેને અથડાઈને વિખેરાઈ જાય છે. આને એન્જિનિયરિંગની ભાષામાં 'Confusing the wind' કહેવામાં આવે છે.
2. રેતી પર આટલો વજન કેવી રીતે ટક્યો? (Foundation Secrets)
દુબઈની જમીન પથરાળ નથી પણ રેતાળ છે. 5 લાખ ટન વજન ધરાવતી આ ઈમારત નીચે બેસી ન જાય તે માટે એન્જિનિયરોએ જમીનમાં 50 મીટર ઉંડા 192 મજબૂત પાઈલ્સ (થાંભલા) નાખ્યા છે. આ પાઈલ્સ ખડકો પર નથી ટકેલા, પણ માત્ર 'Friction' (ઘર્ષણ) ના આધારે આખી બિલ્ડિંગને પકડી રાખે છે. આ ખરેખર એન્જિનિયરિંગની અદભુત કલાકારી છે.
Watch Video : Click here
3. તાપમાન અને કાચનું આવરણ (Exterior Cladding)
દુબઈની ગરમી 50°C ને પાર કરી જાય છે. બુર્જ ખલિફામાં 24,000 થી વધુ કાચની પેનલો લગાવવામાં આવી છે. આ સામાન્ય કાચ નથી, પણ High-Performance Reflective Glass છે, જે સૂર્યના તાપને રોકે છે પણ પ્રકાશને અંદર આવવા દે છે. જો આ કાચ ન હોત, તો અંદરનું તાપમાન એટલું વધી જાત કે લોકોનું રહેવું અશક્ય બની જાત.
બુર્જ ખલિફા વિશેના કેટલાક આશ્ચર્યજનક તથ્યો:
- ઊંચાઈ: 828 મીટર (2,717 ફૂટ).
- એલિવેટર સ્પીડ: તેની લિફ્ટ દુનિયાની સૌથી ઝડપી લિફ્ટમાંની એક છે, જે 10 મીટર પ્રતિ સેકન્ડની ઝડપે દોડે છે.
- કોંક્રિટનો ઉપયોગ: આમાં એટલું કોંક્રિટ વપરાયું છે કે જેનું વજન 1,00,000 હાથીઓ જેટલું થાય છે.
- સ્ટીલ: જો આમાં વપરાયેલું સ્ટીલ સીધું કરવામાં આવે, તો તે પૃથ્વીના ચોથા ભાગ સુધી પહોંચી શકે છે.
4. પાણીનો નિકાલ અને વ્યવસ્થાપન
શું તમે જાણો છો કે બુર્જ ખલિફામાં એર કન્ડીશનીંગ (AC) થી દર વર્ષે એટલું પાણી બને છે જેમાંથી 20 ઓલિમ્પિક સાઈઝના સ્વિમિંગ પૂલ ભરી શકાય? આ પાણીને વેડફવાને બદલે બિલ્ડિંગની આસપાસના બગીચાઓમાં સિંચાઈ માટે વાપરવામાં આવે છે. આ એક Sustainable Engineering નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
5. પ્રિમિયમ લાઈફસ્ટાઈલ અને રોમાંચ
બુર્જ ખલિફામાં દુનિયાની સૌથી ઊંચી મસ્જિદ, સૌથી ઊંચું સ્વિમિંગ પૂલ અને સૌથી ઊંચી રેસ્ટોરન્ટ (At.mosphere) આવેલી છે. અહીંથી સૂર્યાસ્ત જોવાનો લ્હાવો અદભુત હોય છે – તમે ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર સૂર્યાસ્ત જોઈને તરત લિફ્ટમાં ઉપર જાઓ તો ફરીથી સૂર્યાસ્ત જોઈ શકો છો!
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQ Section)
1. બુર્જ ખલિફા બનાવવામાં કેટલો ખર્ચ થયો હતો?
બુર્જ ખલિફાના નિર્માણમાં અંદાજે 1.5 બિલિયન ડોલર (લગભગ 12,000 કરોડ રૂપિયા) નો ખર્ચ થયો હતો.
2. શું બુર્જ ખલિફા પવનમાં હલે છે?
હા, આટલી ઊંચી બિલ્ડિંગ હોવાથી તેની ટોચ પવનના દબાણને કારણે અંદાજે 1.5 મીટર સુધી હલી શકે છે, પરંતુ તે એન્જિનિયરિંગની દ્રષ્ટિએ એકદમ સુરક્ષિત છે.
3. બુર્જ ખલિફાના માલિક કોણ છે?
આ બિલ્ડિંગની માલિકી Emaar Properties પાસે છે, જેના ચેરમેન મોહમ્મદ અલાબ્બર છે.
4. આ બિલ્ડિંગનું નામ 'બુર્જ ખલિફા' કેમ રાખવામાં આવ્યું?
શરૂઆતમાં તેનું નામ 'બુર્જ દુબઈ' હતું, પરંતુ યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ ખલિફા બિન ઝાયેદ અલ નાહયાનના માનમાં તેનું નામ બદલીને 'બુર્જ ખલિફા' રાખવામાં આવ્યું હતું.
નિષ્કર્ષ: માનવ જીતનું પ્રતીક
બુર્જ ખલિફા એ સાબિત કરે છે કે જ્યારે વિજ્ઞાન, એન્જિનિયરિંગ અને કલ્પનાશક્તિ મળે છે, ત્યારે કંઈપણ અશક્ય નથી. તે માત્ર સિમેન્ટ અને કાચનું માળખું નથી, પરંતુ મનુષ્યના ક્યારેય ન હારવાના જઝબાની કહાની છે. જો તમે દુબઈ જવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો આ એન્જિનિયરિંગ માર્વેલને જોવાનું ચૂકશો નહીં.